Hepatiti është inflamacion i mëlçisë. Inflamacioni është ënjtje që ndodh kur indet e trupit lëndohen ose infektohen. Mund të dëmtojë mëlçinë tuaj. Kjo ënjtje dhe dëmtim mund të ndikojë se sa mirë funksionon mëlçia juaj
Hepatiti mund të jetë një infeksion akut (afatshkurtër) ose një infeksion kronik (afatgjatë). Disa lloje të hepatitit shkaktojnë vetëm infeksione akute. Llojet e tjera mund të shkaktojnë infeksione akute dhe kronike.
Çfarë e shkakton hepatitin?
Ka lloje të ndryshme të hepatitit, me shkaqe të ndryshme:
- Hepatiti viral është lloji më i zakonshëm. Ai shkaktohet nga viruset e hepatitit A, B, C, D dhe E.
- Hepatiti alkoolik shkaktohet nga përdorim i rëndë i alkoolit.
- Hepatiti toksik mund të shkaktohet nga disa helme, kimikate, ilaçe ose suplemente.
- Hepatiti autoimun është një lloj kronik në të cilin sistemi imunitar sulmon mëlçinë. Shkaku nuk dihet, por gjenetika dhe mjedisi mund të luajnë rol.
Si përhapet hepatiti viral?
Hepatiti A dhe hepatiti E zakonisht përhapen përmes kontaktit me ushqim ose ujë të kontaminuar me jashtëqitje të një personi të infektuar. Hepatiti E mund të transmetohet edhe nga konsumimi i mishit të papjekur mirë.
Hepatiti B, hepatiti C dhe hepatiti D përhapen përmes kontaktit me gjakun e një personi të infektuar. Hepatiti B dhe D mund të përhapen gjithashtu përmes lëngjeve të tjera trupore, si ndarja e gjilpërave ose marrëdhëniet seksuale të pambrojtura.
Kush rrezikohet nga hepatiti?
Rreziqet ndryshojnë sipas llojit të hepatitit. Me shumicën e llojeve virale, rreziku është më i lartë nëse kryeni marrëdhënie seksuale të pambrojtura. Personat që konsumojnë alkool në mënyrë të tepruar për periudha të gjata janë në rrezik për hepatit alkoolik.
Cilat janë simptomat e hepatitit?
Disa njerëz me hepatit nuk kanë simptoma dhe nuk e dinë se janë të infektuar. Nëse shfaqen simptoma, ato mund të përfshijnë:
- Ethe
- Lodhje
- Humbje e oreksit
- Përzierje dhe/ose vjellje
- Dhimbje barku
- Urinë e errët
- Jashtëqitje me ngjyrë të çelët
- Dhimbje të kyçeve
- Verdhëz (zverdhje e lëkurës dhe syve)
Në infeksionet akute, simptomat mund të shfaqen nga 2 javë deri në 6 muaj pas infektimit. Në infeksionet kronike, simptomat mund të mos shfaqen për shumë vite.
Çfarë problemesh të tjera mund të shkaktojë hepatiti?
Hepatiti kronik mund të çojë në komplikime si ciroza (dëmtim i përhershëm i mëlçisë), dështim i mëlçisë dhe kancer i mëlçisë. Diagnoza dhe trajtimi i hershëm mund të ndihmojnë në parandalimin e këtyre komplikimeve.
Si diagnostikohet hepatiti?
Për të diagnostikuar hepatitin, mjeku:
- Pyet për simptomat dhe historinë mjekësore.
- Kryen një ekzaminim fizik.
- Rekomandon analiza gjaku, përfshirë teste për hepatitin viral.
- Mund të rekomandojë ekzaminime imazherike si ultratingull, CT ose MRI.
- Në disa raste, mund të kërkojë biopsi të mëlçisë për të vlerësuar dëmtimin.
Cilat janë trajtimet për hepatitin?
Trajtimi varet nga lloji i hepatitit dhe nëse është akut apo kronik. Hepatiti akut viral shpesh largohet vetë dhe kërkon pushim dhe hidratim. Në raste më të rënda mund të nevojitet trajtim spitalor.
Forma kronike e hepatitit trajtohet me barna specifike. Në raste të avancuara mund të nevojiten procedura mjekësore të specializuara. Personat me hepatit alkoolik duhet të ndalojnë plotësisht konsumimin e alkoolit. Nëse sëmundja çon në dështim të mëlçisë ose kancer, mund të jetë i nevojshëm transplant i mëlçisë.
A mund të parandalohet hepatiti?
Parandalimi varet nga lloji i hepatitit. Kufizimi i konsumimit të alkoolit parandalon hepatitin alkoolik. Ekzistojnë vaksina për hepatitin A dhe B. Hepatiti autoimun nuk mund të parandalohet.